It Rûntsje De Leijen wandeltocht

29 december 2018. Vandaag wandelen we onze laatste wandeltocht van dit jaar en wel “It Rûntsje de Leijen.” We zijn al vroeg in Drachten om de uitzetters van deze wandeltocht op de foto te kunnen zetten. De parkeer wachters en het inschrijf team zijn dan al druk in de weer. Maar het wil niet erg vlotten met de verbindingen voor de laptops. Dan komen al snel de wandelaars binnen en is het om half negen al een drukte van belang. De problemen met de verbindingen zijn opgelost want de inschrijving verloopt snel. Als de klok naar 9 uur loopt komt de onrust en vertrekt men naar buiten. Eerst de 35 km op weg en daarna de 25 kilometer. Volgende jaar gaan ze weer allemaal om 9 uur van start. De 1e rust hebben we in De Tike het dorpshuis op 11 km. Daarna maken we het rondje om de Leijen. Daarin zaten gedeelten waar we nog nooit eerder hadden gewandeld. Als we bijna op de 2e rust zijn “paviljoen de Leijen begint het te regen. En dat zal alleen maar erger worden. Na de rust beginnen we in regen kleding aan het laatste stuk van 6 km. Op dit gedeelte kunnen we geen foto meer maken. Als we onder een viaduct een oliebol krijgen kunnen we nog wat plaatjes schieten. Maar het gaat niet van harte de toestellen beslaan telkens door het vochtige weer. Om 2 uur zijn we terug op sportpark “De Fennen”. We bedanken een ieder die mee heeft gewerkt om deze mooi tocht te doen slagen. Rest ons nog om te zien waar we staan op de lijst van de Flal. Francis plaats 150 met 4250 km. Berend plaats 151 met 4245 km. Francis heeft 5 km meer gewandeld hoe ze dat gedaan heeft is voor als nog een raadsel. Klik op de foto voor de gehele reportage.

Informatie vooraf van de FLAL over deze wandeltocht.
Sportpark ‘De Fennen’ – Noorderdwarsvaart 217
9201 KK Drachten, Nederland

Wandeltocht FLAL “It Rûntsje de Leijen.”
De Leijen is een van de kleinste maar mooiste meren die Friesland rijk is. Vandaag de dag is het een fraai gebied. Bestaande uit rijk begroeide oevers en moerassige vogelbroed gebieden. Het gebied maakt deel uit van Het Nationaal Landschap ‘Noardlike Fryske Wâlden’. Samen met de pittoreske dorpjes met hun kleine haventjes maakt dit een prachtige afwisselende route.
De Leijen is tussen 1750 en 1800 ontstaan door veenafgraving en is daarom op veel plaatsen ondiep. Nadat het hoogveen was afgegraven, werd er begonnen met het ontginnen van het laagveen. Laagveen is het veen dat onder de waterspiegel ligt. In dit gebied stroomde en stroomt nu nog steeds de rivier de Lits, welke tot vandaag de dag De Leijen van water voorziet.
Begin 19e eeuw was alle veenontginning nagenoeg klaar en bleven de arbeiders zonder werk achter. Deze vestigden zich op de verwoeste gronden die achterbleven. Anders dan de veenkoloniën in Drenthe en Groningen was er in Friesland geen plicht om de achtergebleven afgegraven grond in cultuur te brengen. Het “gat” van de ontginning is blijven liggen en vormt de huidige De Leijen.
We starten vanuit Drachten bij de sportvelden en lopen dan eerst een stuk door het Fennepark. Dit is een relatief vrij jonge wijk, de straatnamen in deze wijk zijn vernoemd naar waterplanten. Via de wijk Vrijburgh verlaten we het dorp. Het volgende dorp is De Pein. Het dorp telt zo’n 1700 inwoners.
Het Peinderkanaal die verderop de Burmaniasloot wordt is een van de kanalen die werd gebruikt voor de afvoer van het veen: via deze gekanaliseerde rivier kon de gewonnen turf worden verscheept naar een opslag bij buurtschap De Kletten, om het vanaf daar over de Hegewei naar het oosten of westen te transporteren.
We steken via de Peinderbrug het Peinderkanaal over en komen al vrij snel op het pad langs de oevers van het meer De Leijen. Deze volgen we aan aantal kilometers en komen dan aan in De Tike.
De Tike was een plaats waar rond 1900 de arbeiders verbleven. Hier was het leven zwaar. Zowel de man als de vrouw werkte in het turf. Na een dag hard werken kwam men dan ’s avonds thuis. Men woonde in een kleine woning van nog geen 4 m2, vaak met kinderen en ook nog een paar dieren. In het midden was dan een vuurplaats. In latere jaren kwam dan vaak wel een scheiding tussen de woning en de stal, maar het laat onverlet dat het behelpen was in de donkere, vochtige woningen.
De oudste boerderij van de Tike staat aan de Leijensreed. Hier staat een boerderij die gebouwd is in 1813. De woning is bewaard gebleven door particuliere renovatie.
Via de Leijensreed komen we bij ‘Ons Dorpshûs’, waar we de eerste rust hebben.
Na de rust splitsen de routes van 25 km en de 35 km zich even op. De 35 km maakt een lus richting Sumar langs de Sintrale As en komt vervolgens terug op de route van de 25 km. Beide routes volgen daarna het Kroesepaad. Dit is een pad die door de bewoners van De Tike zelf is aangelegd. Het voert dwars door de weilanden en leidt ons naar de Brug over De Lits bij Eastermar. De Lits voert op dit punt het water af voor het meer De Leijen en stroomt door naar het Burgumermeer. Ook dit dorp is ontstaan tijdens de vervening van De Leijen.
Hier splitsen de beide routes zich weer. De route van de 35 km maakt een lus om het dorp voor een groot deel via de lange afstand route LAW 1-1, het Friese Woudenpad. Zij hebben een rust in Eastermar.
De route van de 25 km loopt langs de rand van het dorp en zoekt al vrij snel weer de oevers van De Leijen op. Vlak voor de volgende rust komen beide routes weer bij elkaar en kan er gerust worden in Paviljoen De Leijen. Dit pand is ecologisch verantwoord gebouwd en uitgeroepen tot modern monument door Smelne’s Erfskip.
Via het parkeerterrein verlaten we de rustpost en verlaten we ook het meer De Leijen. We vervolgen onze route via het Laarzenpad. Het Laarzenpad volgt een tijdje de oever van De Lits. Die vanuit Rottevalle bij het Paviljoen, De Leijen van water voorziet. Het is nu goed te zien dat het riviertje gekanaliseerd is.
In Rottevalle aangekomen lopen we via het haventje het dorp in. Ook dit haventje is ontstaan ten tijde van de veenopgravingen. Aan het mooie straatje de Haven 5/7 staat het Graanpakhuis (1823) RM. Dit graanpakhuis is gebouwd in 1823 in opdracht van familie Van Dijk. Het exterieur is in zo oorspronkelijke mogelijke staat bewaard gebleven. Het pakhuis is opgetrokken in schone baksteen en heeft een met Hollandse pannen gedekt zadeldak. De voorgevel is een topgevel.
Op de Brouwersgreft staat het kunstwerk “Feanskip” gemaakt door de kunstenaar; Gerrit Terpstra, uit 2001. Het kunstwerk bestaat uit vijf objecten die de geschiedenis van de turfvaart levend moeten houden. Ze vormen samen een symbolische verbeelding van het ‘turfverhaal’, waarbij elk deel staat voor het geheel. Zo zijn achtereenvolgens het steken van het veen, het drogen, stapelen en het afvoeren van de brandstof te zien. Het meest noordelijke object is een glasplaat met daar onder een gat in de aarde (het steken), daarna de stapeling, de opslag, het vervoer per kar en tenslotte het vervoer per schip (ook wel turfbok geheten).
Tot 1956 liep de Lits nog dwars door het dorp. In 1956 is een gedeelte van de voormalige Haven gedempt en de loop verlegd om het dorp heen. Bij het verlaten van het dorp pakken wij het water van de Lits weer op en komen op de Folgerenlaan.
Tenslotte belanden op “Het Noordereind” ook hier is de geschiedenis van de veen afgravingen nog duidelijk te zien in het landschap. In dit gebied lag vooral hoogveen. Bij de winning van turf uit het hoogveen moest eerst de natte bovenlaag worden ontwaterd. Daarvoor werden greppels, de zogenaamde raaien, gegraven. Deze raaien vinden we terug langs het Noordereind. De oude raaien zijn sloten geworden, een Wyk. Het plaatselijk belang heeft de namen van elke “Wyk” langs de weg geplaatst.
Via de Noorderdwarsvaart duikt de route weer onder de Wâldwei door en zijn we terug op het startpunt van “It Rûntsje de Leijen”.
Anke Rijpkema en Roelof Legendal, Romke van der Veen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s